نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

بازشناسی مرز عینیت و واقعیت در نقد خواننده مدار از منظر ولفگانگ آیزر و کاربست آن در هنرهای مفهومی (مطالعه موردی: مجسمه نوری لاچلان تورچان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه ارتباط تصویری دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس، تهران،‌ ایران.
10.22034/jivsa.2026.579781.1162
چکیده
در نظریه‌های نقد جدید، نقد خواننده‌مدار که توجه بسزایی را معطوف به خواننده یا مخاطب داشته، مطرح شده است؛ در اینگونه نقد، مخاطب از حالت منفعل به فعال تبدیل شده و در معناسازی اثر نقش موثری ایفا می‌کند؛ مخاطب درجهت خلق معنا از توصیف‌های عینی اثر و ذهنیت ایجاد شده در ذهن خویش که می‌تواند پیش از ارتباط با اثر و یا در حین تعامل با اثر ایجاد شده باشد، بهره می‌گیرد. منشا ذهنیت‌ها می‌تواند نشانه‌های موجود در اثر، توصیف‌ها و تجربیات مخاطب باشد. هدف از انجام این پژوهش شناخت نظریه ولفگانگ آیزر، یکی از مهم‌ترین نظریه‌پردازان نقد خواننده‌مدار می‌باشد؛ همچنین ارتباط میان عینیت و ذهنیت ایجاد شده بین مخاطب و اثر به‌عنوان یک اصل مشترک در نقد مذکور مورد توجه قرار گرفته‌است. در نقد خواننده‌مدار ملموس‌سازی ذهنیت‌ها به واسطه تعامل مخاطب با اثر هنری شکل می‌گیرد؛ عدم قطعیت‌های موجود در اثر که با عنوان جاهای خالی مطرح می‌شود، توسط برقراری ارتباط عینیت‌ها و ذهنیت‌های مخاطب به قطعیت می‌رسد و معنا شکل می‌گیرد. در راستای تحقق اهداف این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی و برای جمع‌آوری اطلاعات با مراجعه به اسناد کتابخانه‌ای به بازشناسی مرز عینیت و واقعیت با تکیه بر نظریه ولفگانگ آیزر در نقد خواننده‌مدار بهره برده شده است؛ همچنین جایگاه و ارتباط این نقد در هنرهای مفهومی بر اساس عینیت و ذهنیت ایجاد شده برای مخاطب و جایگاه او مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ در‌این راستا مطالعه‌موردی مجسمه‌های نوری لاچلان تورچان می‌باشد که در هفته طراحی میلان ۲۰۲۵ ارائه شده‌است. پرسش اصلی پژوهش اینگونه است که مفاهیم کلیدی نظریه خواننده‌مدار آیزر چگونه در تحلیل آثار مفهومی تعاملی قابل بازتعریف است؟ نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که هنرمفهومی تعاملی همچون متن ادبی خواننده‌مدار، در فضای خالی بستری برای تعامل مخاطب با اثر را فراهم می‌سازد و از این رهگذر امکان گسترش نظریه آیزر به حوزه هنرهای بصری فراهم می‌گردد.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 09 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 07 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 14 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 07 شهریور 1405