نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

واکاوی فرهمندی سیاوش در نگارگری شاهنامه ۹۵۳ ه.ق پاریس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مربی، گروه هنر، دانشکده هنر، دانشگاه ملی مهارت تهران، ایران
10.22034/jivsa.2026.566454.1142
چکیده
سیاوش یکی از اساطیر است که سرگذشت وی به طور مفصل در شاهنامه فردوسی قابل خوانش می‌باشد. وی شاهزاده‌ای کیانی است که علاوه بر منزلت درباری، مرتبه پهلوانی را نیزدارا می‌باشد. روایت زندگی سیاوش دارای جاذبه‌های ادبی بسیاری است که مورد توجه مخاطب قرار می‌گیرد. سیاوش هیچ‌گاه بر تخت شاهی نمی‌نشیند اما آن‌طور که در متون باستانی هویداست وی دارای فره ایزدی است. گرچه روایت سیاوش و گذشتن وی از آتش بارها مورد توجه هنرمندان بوده اما تصویرگری فرهمندی سیاوش کمتر مورد توجه هنرمندان قرار گرفته است. در میان آثار هنری، شاهنامه مصور ۹۵۳ه.ق پاریس مربوط به مکتب تبریز عصر صفوی است که «گذشتن سیاوش از آتش» را به صورت تصویری نمایان می‌کند. وضوح تصویری نگاره یاد شده منبع مناسبی برای واکاوی فرهمندی سیاوش در نگارگری صفوی است. حال این سؤال پیش می‌آید که «هنرمند نگاره گذشتن سیاوش از آتش از چه تمهیدات بصری برای نمایان کردن فرهمندی سیاوش بهره برده است؟» فرض بر آن است که هنرمند نگارگر شاهنامه ۹۵۳ه.ق با آگاهی از نمادهای فره، فرهمندی سیاوش هویدا می‌سازد. هدف از پژوهش پیش رو واکاوی نمادهای بصری فره در نگاره گذشتن سیاوش از آتش به منظور نشان‌دادن منزلت اساطیری سیاوش است. تحقیق در حوزه مزبور در مطالعات اسطوره‌شناسی و انسان‌شناسی مددرسان خواهد بود. در این پژوهش، شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و ماهیت پژوهش توصیفی- تحلیلی است. نتایج تحقیق بر این نکته‌ اذعان دارد که روایت زندگی سیاوش به دلیل داشتن جنبه‌های تراژدی مخاطب را به گونه‌ای تحت تأثیر قرار می‌دهد که از منزلت اساطیری سیاوش فاصله می‌گیرد این درحالی است که هنرمند نگارگر ۹۵۳ه.ق پاریس با ذکاوت هنرمندانه خود از نمادهای فرهمندی برای هویداسازی منزلت سیاوش بهره می‌برد.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 24 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 18 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 04 خرداد 1405