1
کارشناسی ارشد ارتباط تصویری، دانشکده هنر، دانشگاه سوره، تهران، ایران.
2
دکتری پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
10.22034/jivsa.2025.484550.1105
چکیده
حروف فارسی به صورت اشکال انتزاعی و تجرید پس از سپری کردن دورۀ رمزگذاری، پایۀ اصلی ارتباط تصویری در زمینۀ تایپوگرافی و طراحی نشانهای نوشتاری است. طراحی نشانهای نوشتاری به عنوان شناسۀ دیداری و هویت بصری یک سازمان، محصول، خدمات و برند از اهمیّت ممتازی در ارتباط تصویری برخوردار است. حروف به مثابه ندای تصویر با دو رویکرد «ساختار زبانی» و «ساختار زیباشناسی» شاکلۀ اصلی نشانهای نوشتاری را تشکیل میدهند و این دو رویکرد به صورت مکملِ همدیگر عمل میکنند. بررسی نقشآفرینی حروف فارسی در خلق نشانهای نوشتاری فرهنگی دهه ۵۰ خورشیدی (با مطالعه موردی آثار ممیز و احصائی) موضوع اصلی این پژوهش است. روش این پژوهش، توصیفی-تحلیلی و روش گردآوری منابع اطلاعات، کتابخانهای و الکترونیکی است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که نقشآفرینی حروف فارسی در خلق نشانهای نوشتاری حولِ محور معنا و محتوای موضوع شکل میگیرد؛ بهطوری که شکل بصری حروف بازگوکننده و نمایشدهندۀ محتوای موضوع است و در فرآیند طراحی دچار دگرگونی ساختاری و فرمی میشود و این دگرگونیها علاوه بر جستوجوی زیباییشناسانه فرمی، به دنبال مکملسازی نوشتار و فرم با معنا و محتوا است. یکی از ویژگیهای اصلی و بارز خط فارسی؛ پیوستگی و اتصال حروف در آن است که موجب ایجاد فرمها و اشکال متنوع میشود. وجود مشابهتهای فرمی در بعضی از حروف و ترکیببندی بصری آنها با کرسیبندیهای متعدد نسبت به یکدیگر، موجب ایجاد فرمهای خلاقانه، ریتم و همگونسازی در طراحی نشانهای نوشتاری میشود.
احمدیان,رباب و زنگی,بهنام . (1403). نقشآفرینی حروف فارسی در خلق نشانهای نوشتاری فرهنگی دهۀ ۵۰ خورشیدی (مطالعه موردی: آثار استادان ممیز و احصائی). نشریه مطالعات بینرشتهای هنرهای تجسمی, 3(5), 136-148. doi: 10.22034/jivsa.2025.484550.1105
MLA
احمدیان,رباب , و زنگی,بهنام . "نقشآفرینی حروف فارسی در خلق نشانهای نوشتاری فرهنگی دهۀ ۵۰ خورشیدی (مطالعه موردی: آثار استادان ممیز و احصائی)", نشریه مطالعات بینرشتهای هنرهای تجسمی, 3, 5, 1403, 136-148. doi: 10.22034/jivsa.2025.484550.1105
HARVARD
احمدیان رباب, زنگی بهنام. (1403). 'نقشآفرینی حروف فارسی در خلق نشانهای نوشتاری فرهنگی دهۀ ۵۰ خورشیدی (مطالعه موردی: آثار استادان ممیز و احصائی)', نشریه مطالعات بینرشتهای هنرهای تجسمی, 3(5), pp. 136-148. doi: 10.22034/jivsa.2025.484550.1105
CHICAGO
رباب احمدیان و بهنام زنگی, "نقشآفرینی حروف فارسی در خلق نشانهای نوشتاری فرهنگی دهۀ ۵۰ خورشیدی (مطالعه موردی: آثار استادان ممیز و احصائی)," نشریه مطالعات بینرشتهای هنرهای تجسمی, 3 5 (1403): 136-148, doi: 10.22034/jivsa.2025.484550.1105
VANCOUVER
احمدیان رباب, زنگی بهنام. نقشآفرینی حروف فارسی در خلق نشانهای نوشتاری فرهنگی دهۀ ۵۰ خورشیدی (مطالعه موردی: آثار استادان ممیز و احصائی). نشریه مطالعات بینرشتهای هنرهای تجسمی. 1403;3(5):136-148. doi: 10.22034/jivsa.2025.484550.1105