نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

بررسی بینامتنی نقاشی‌هایی با مضمون گنبد از کامران یوسف‌زاده، با تکیه بر نظریه لوران ژنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهراء(س)، تهران، ایران
10.22034/jivsa.2025.455659.1088
چکیده
کامران یوسف‌زاده ملقب به (وای. زد. کامی) از نقاشان معاصر اهل ایران است که در آمریکا و سپس در اروپا به تحصیل در فلسفه و فیلمسازی پرداخته است. نقاشی های وی در نمایشگاه های متعددی به نمایش درآمده که از آن جمله می توان به نمایشگاه انفرادی آثارش در گالری آب/انبار، تهران در خرداد ماه 1397 اشاره نمود. این نمایشگاه شامل آثار متنوعی از جمله پرتره‌ها، گنبد‌ها و دست‌ها بوده ‌است. در پژوهش حاضر از میان این آثار، به بررسی گنبدها پرداخته شده و به نظر می‌رسد خلق گنبدها حاکی از نگاهی خاص و عارفانه‌‌ی هنرمند است. دوایری موهوم که در مرکز تابلوها به نور و سفیدی مطلق ختم می‌شوند. درپی‌گیری نگرش هنرمند در خلق این آثار، مواضعی گوناگون دریافت می‌گردد که ظاهراً کارآیی بینامتنیت در ارتباط بینابینی و وابستگی متقابل میان متون کهن، نظرات فلاسفه اسلامی و نقاشی‌ها مشاهده می‌شود چنانچه اساس نظریات لوران ژنی نیز به کاربست نظریه بینامتنیتی به متون ادبی پرداخته است. پرسش اصلی پژوهش این است که 1- ارتباط نقاشی گنبدها با پیش متن ادبیات کهن فارسی چگونه بوده است؟ 2- رابطه بینامتنی میان دایره، (حرکت دوار) و اسطوره ها و نمادها در فلسفه اسلامی به چه صورت می‌باشد؟ روش تحقیق توصیفی و تحلیلی است. روش گردآوری مطالب کتابخانه‌ای و از کتب و مقالات متعددِ مرتبط با موضوع از طریق فیش‌برداری بوده است. نتایج بدست آمده نشان می‌دهد، بینامتنیت قوی میان نقاشی‌ها و فلسفة اشراقی وجود دارد. رابطه ضعیف و قوی میان تابلوهای گنبدها و اسطوره اسلامی، حکمت مشایی و تصوف درویشان برقرار است.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 15 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 17 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 26 دی 1403