نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

بررسی آرایه های معماری و کارکردهای بازار قیصریه اصفهان در دوره شاه عباس اول صفوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه تاریخ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/jivsa.2024.461527.1093
چکیده
بازار قیصریه اصفهان از مشهورترین بازارهای ایران است که قدمت آن  به روزگار شاه عباس اول و انتخاب این شهر به پایتختی صفویان باز می‌گردد. این بازار به همراه کاخ  عالی‌قاپو، مسجد شیخ لطف‌الله و مسجد شاه، در مجموعه‌ای تحت عنوان میدان نقش جهان قرار دارد. آرایه‌های معماری و اهمیت کارکردهای این بازار، آن را به یکی از بناهای قابل توجه عصر صفویه مبدل کرده است. در پژوهش حاضر آرایه‌های معماری و کارکردهای بازار قیصریه مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج این پژوهش که به شیوه توصیفی و تحلیلی و بر اساس بررسی‌های کتابخانه‌ای و میدانی انجام گرفته، موید آن است که آرایه‌های معماری بازار قیصریه از تکنیک‌های تزیینی متنوع  و از تداوم و استمرار برخوردار است. آرایه‌های تزیینی این بنا شامل آرایه‌های آجری، گچی، کاشی، دیوارنگاری و مقرنس وتزیینات دیگر بوده که به ویژه در، سر در ورودی بازار و  بناهای موجود در آن بکار رفته است. از طرف دیگر به لحاظ طرح و منظر و مصالح، بازار قیصریه به طور کلی از الگوی معماری بازارهای سنتی ایران پیروی کرده، اما در بخش عناصر آن  از گستردگی بیشتری برخوردار است. علاوه بر آن طراحی و معماری این بازار کارکردهای متنوعی را نیز به همراه داشت که از جمله می‌توان به تسهیل تجارت داخلی و خارجی،افزایش ارتباطات اقتصادی و اجتماعی طبقات مختلف مردم با تجار داخلی و خارجی، تامین امنیت بازرگانان و کالاهای ایشان و سرانجام تبدیل اصفهان به مرکز تجاری ایران در دوره صفویه اشاره کرد.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 02 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 31 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 07 مهر 1403