اصطلاح «سقاخانه» در هنر ایرانِ عصر پهلوی، در ابتدا برای توصیف آثار هنرمندانی استفاده شد که برخی عناصر موجود در آیین شیعی را در آثار نوگرای خود به‌کار گرفتند. این عناصر یا نمادهای شیعی، بیش از همه در آثار هنرمندان پیشگام جنبش سقاخانه شامل: پرویز تناولی، فرامرز پیلارام، حسین زنده‌رودی، ژازه طباطبایی، صادق تبریزی و ناصر اویسی اخذ گردید که هر کدام رمزگان تصویری خاص خود را داشتند و بر هنرمندان دوره پسین جنبش تاثیر به‌سزایی گذاشتند. پژوهش حاضر با روش تاریخی-تحلیلی و استناد بر منابع کتابخانه‌ای-الکترونیکی مبتنی بر تصاویر و عکس‌های موجود از آثار برجسته جنبش سقاخانه، به‌این پرسش پاسخ می‌دهد: در خلق آثار هنرمندان پیشگام جنبش‌سقاخانه‌، چه نمادهای شیعی به‌کار رفته؟ و چه مفاهیمی را در برداشته‌است؟ هدف از این پژوهش، شناسایی نمادهای شیعی به‌کار رفته در آثار هنرمندان پیشگام جنبش‌سقاخانه‌ای و درک کیفیت محتوایی و تصویری آن‌ها و همچنین شناخت رابطه‌ی نمادهای‌شیعی موجود در آثار هنرمندان پیشگام جنبش‌سقاخانه، با اعتقادات دینی و مذهبی شیعیان است. نتایج تحقیق بیانگر این نکات هستند که هنرمندان پیشگام جنبش سقاخانه، بیش از همه از نمادهای شیعی: دست، اسب، علم، ضریح و ادعیه در آثار خود بهره‌گرفتند که با هدف هویت‌بخشیدن به‌این جریان هنری و بازگویی مهمترین رویدادهای تاریخ شیعیان ازجمله واقعه جانسوز قیام‌کربلا، به‌زبان تصویر و نماد، در دوران خفقان فکری و مذهبی عصر پهلوی، به‌کار گرفته‌ شدند.