دانشجوی کارشناسی ارشد ارتباط تصویری، گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنرهای تصویری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/jivsa.2024.428903.1076
چکیده
تا قبل از ورود صنعت چاپ به ایران، تولیدات رسانهای به زبان نوشتار و تصویر، محدود به درباریان و عمدتاً معطوف به اجرای دستی بود که به تبع فرآیند تولید کُند، تعداد محدودی داشت. پس از تحوّلات ایران در عهد قاجار و ورود صنعت چاپ به کشور، فرآیند تولید آثار گرافیکی متحوّل و روند سنتی تولید تکنسخهای به تعداد انبوه بدل گشت. آغاز سلطنت رضاشاه و ورود به دورهی جدید سیاسی، اجتماعی و نوسازی ایران از سال ۱۳۰۴ ه.ش به بعد آغاز میشود. حضور طراحان گرافیک مهاجر همچون ناپلئون و موشَق سروری و فردریک تالبرگ از عوامل مهّم در تحوّلات طراحی گرافیک معاصر ایران در سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ ه. بوده است؛ امّا این نکته که چه افرادی پس از این هنرمندان مهاجر، در شکلگیری گرافیک مدرن ایران در دههی ۲۰ و ۳۰ ه. نقش داشتهاند پرسش اصلی این پژوهش بوده است. از اینرو، برآیند این پژوهش که بر اساس شیوهی توصیفی و تحلیلی استوار گردید، نشان میدهد فعّالیت هنرمندانی از جمله موشق آبرام آبراهامیان، هایک اُجاقیان، محمود جوادیپور، محسن دولو، بیوک احمری، محمّد بهرامی، هوشنگ کاظمی، صادق بریرانی، محمّد زمان زمانی، بوریس آسیریان، هرمز وحید، پرویز کلانتری و... در شکلگیری و رشد این هنر در دههی ۲۰ و ۳۰ ه.ش نقش اساسی داشته است. اگرچه برخی از این هنرمندان در دههی ۴۰ ه.ش به شهرت رسیدند امّا به دلیل شروع فعّالیت در این بازهی زمانی و نقش مؤثری که در شکلگیری و رشد گرافیک ایران داشتند در این پژوهش معرّفیشدهاند.