دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهراء(س)، تهران، ایران
10.22034/jivsa.2024.420438.1073
چکیده
شوش یکی از کهنترین سکونتگاههای انسان و مرکز تمدن ایلام بوده است. یکی از مهمترین یافتههای میراث مادی این منطقه، سفالینههای منقوش است. در نمونههای بدست آمده از سفالینهها، نقوش مختلف هندسی، گیاهی، حیوانی و انسانی مشاهده میشود که دارای مفاهیم و مضامین مهمی هستند. در نگاه نخست، تحقیقات این پژوهش بدنبال پاسخگویی به علل پیدایش و درک مفاهیم نقوش مذکور بوده است؟ همچنین به تأثیر ویژگیهای متنوع شوش بر نقشاندازی سفالینهها پرداخته شده است؟ و نقش رودخانههای مجاور شوش در اشکالنگاری سفالینهها مورد بررسی قرار گرفته است؟ موضوع تأثیر عوامل زیستمحیطی بر چرخه زندگی و بروز آن به صورت نمادین در نقوش سفالینهها بیانگر تجربیات و جریانات زندگی ادوار کهن است. تجربیات و جریاناتی که سرشار از احساس و تلاش برای غلبه بر ناملایمات و تسلط بر طبیعت است اما برای درک درست این مسائل ضرورت پژوهش هر چه بیشتر در موضوع مربوطه احساس میشود. پژوهشی که موجب روشن شدن زوایای پنهانی از موقعیت و فرهنگ تمدن شوش باستان میگردد. پس از توضیح مباحث و پیوند دادن آنها با عوامل زیستمحیطی، چنین نتیجه گرفته میشود که عواملی مانند: وجود رودخانههای پر آب، زمینهای حاصلخیز، کوههای مرتفع و ایجاد خاکرُس بر اثر فرسایش (آبی و بادی) در دشت خوزستان تأثیر مستقیمی در نقوش و هنر سفالگری داشته است. بر روی سفالینهها، نقوش انتزاعی گوناگونی از جمله: سرو، پرندگان گردن دراز و... دیده میشود، که این پژوهش در تحلیل معانی عناصر تصویر شده به صورت نمادین و انتزاعی، از روش تاریخی- تحلیل استفاده کرده و برای گردآوری منابع از شیوه کتابخانهای- اسنادی بهره گرفته است.