نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

کاربرد عصا در نقوش مهرهای استوانه ای بین النهرین از سومر قدیم تا بابل نو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد ورامین، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران
2 گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،واحد ورامین، دانشگاه آزاد اسلامی ، ورامین، ایران
10.22034/jivsa.2024.418493.1070
چکیده
هر اثر فرهنگی حامل پیام‌های نهادینه‌ای است که براساس باورها و اعتقادات جوامع ساخته و پرداخته شده و از دو دیدگاه ساختاری و ادراکی قابل بررسی است. جنبه ساختاری اثر ساده و فارغ از هر گونه تعقلات قابل شناسایی است در حالی‌که جنبه ادراکی تحت تاثیر عوامل فرهنگی، اعتقادی و اجتماعی ایجاد می‌شود. یکی از نقشمایه‌های پرتکرار در مهرهای استوانه‌ای بین‌النهرین نقشمایه عصا است که در دست الهه ها و ایزدان مشاهده می‌شود. هدف از این پژوهش شناسایی رابطه تجسمی میان نقشمایه عصا در هنر بین‌النهرین و اساطیر به منظور مطالعه کاربرد این نقشمایه و بررسی جایگاه مذهبی ایزدان در هنر بین‌النهرین است. این پژوهش به روش اسنادی با رویکرد توصیفی تحلیلی انجام شده است. از اینرو در ابتدا نقوش از نظر ساختاری بررسی شدند و سپس از دیدگاه ادارکی و از طریق نمادشناسی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد نقشمایه عصا از دوران سومر تا دوره بابل قدیم در دست الهه‌ها و ایزدان مشاهده می‌شود که کاربرد مذهبی دارد و هر کدام بنا بر شخصیت اساطیری، عصا منحصر به فردی در دست دارند، ولی از دوره بابل قدیم با قدرت گرفتن حمورابی شاهد تغییرات در سیستم مذهبی و اجتماعی بین‌النهرین هستیم و ایشتار جایگاه مذهبی خود را از دست می‌دهد. در مهرهای بابل قدیم تا بابل نو عصا در دست ایزدان و شاهان مشاهده می‌شود و شامل عصا و حلقه، عصای داسی شکل، آذرخش سه شاخه، و عصا با سر گوه‌ای است.
کلیدواژه‌ها

دوره 2، شماره 4
اسفند 1402
صفحه 65-76

  • تاریخ دریافت 06 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 13 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 28 اسفند 1402