1
عضو هیأت علمی گروه طراحی پارچه و لباس، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
2
دانشجوی کارشناسی ارشد رشته طراحی پارچه و لباس، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
10.22034/jivsa.2024.386248.1042
چکیده
سقانفارها بناهایی آئینی در استان مازندران هستند که به پیروی از معماری بومی و سنتی منطقه ساخته شدهاند و به واسطه دیوارنگارههای آن، اطلاعات فرهنگی زمان و مکان را نیز دارا هستند. در این پژوهش ضمن بررسی نقاشیهای این بناهای آئینی و مقایسه آن با نقاشیهای عامیانه دوره قاجار به ویژه نقاشیهای قهوهخانهای تشابهاتی دیده شد. نقاشی قهوهخانهای نوعی نقاشی روایی با درونمایه رزمی، مذهبی و بزمی است. هدف اصلی این تحقیق بررسی مضامین و دستهبندی نوع لباس در نقوش انسانی ۱۰ سقانفار در استان مازندران در قیاس با ۱۰ نقاشی قهوهخانهای نیمه دوم عصر قاجار است و سؤال اصلی آن است که لباسآرایی در نقوش انسانی سقانفارها و نقاشیهای قهوهخانهای نیمه دوم عصر قاجار چه وجوه اشتراکی دارند؟ روش تحقیق در این مقاله به شیوه تحلیل تطبیقی و تاریخی و نیز گردآوری اطلاعات به روش اسنادی و میدانی است. نتایج نشان میدهد که لباس آرایی نقوش انسانی سقانفارها به صورت کلی مشابه آثار قهوهخانهای است و تفاوت در جزئیات و تنوع لباسها میباشد. نقوش انسانی سقانفارها در کمال سادگی، بدون هیچ نقش و جزئیات تصویر شدهاند. در سقانفارها لباس افراد عادی و بومی و حتی لباس معصومین و اسطورهها شبیه به هم ترسیم شده و تفاوت اندکی میان آنهاست. بر خلاف سقانفارها در آثار قهوهخانهای، لباس افراد با ریزهکاریها پرداخت شده که این شکل از تزئینات برگرفته از نقش و نگارهای دوره قاجاریه است. همچنین تنوع پوشش نیز در این آثار بیشتر است.