1
کارشناسی ارشد ارتباط تصویری، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران
2
دانشیار گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.
10.22034/jivsa.2026.583299.1182
چکیده
با گسترش ارتباطات بصری و افزایش رقابت در حوزهی تبلیغات، بهرهگیری از شیوههای خلاقانه برای جلب توجه مخاطب و انتقال مؤثر مفاهیم، اهمیتی روزافزون یافته است. در این میان، تکنیک استاپموشن به دلیل قابلیت خلق فضاهای سوررئال، روایتهای نمادین و تصویرسازیهای غیرمتعارف، بستری مناسب برای تولید پیامهای تبلیغاتی خلاق فراهم میآورد. یان شوانکمایر، فیلمساز و هنرمند برجستهی چک، از مهمترین چهرههای این حوزه است که با تلفیق استاپموشن، سوررئالیسم و مفاهیم روانکاوی، زبان بصری منحصربهفردی پدید آورده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین مؤلفههای محتوایی آثار استاپموشن شوانکمایر و بررسی قابلیت بهکارگیری آنها در طراحی تبلیغات انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش آن است که مؤلفهها و درونمایههای محتوایی آثار استاپموشن یان شوانکمایر کداماند و این مؤلفهها چه ظرفیتی برای استفاده در طراحی تبلیغات دارند. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی، از نظر رویکرد، کیفی و از نظر روش، مبتنی بر تحلیل محتوا و مطالعهی موردی است. جامعهی پژوهش شامل ۳۲ اثر کوتاه و بلند شوانکمایر است که بهصورت هدفمند انتخاب شدند. دادهها با استفاده از چکلیست محققساخته و بر پایهی شاخصهای استخراجشده از نظریهی روانکاوی فروید، مبانی سوررئالیسم و ادبیات تبلیغات گردآوری و با کدگذاری دودویی تحلیل شدند. یافتهها نشان دادند که ساختار رؤیاگونه، نمادگرایی و عناصر سوررئالیستی، بازنمایی ناخودآگاه، اضطراب و تنش، خشونت نمادین و موتیفهای گوتیک، مهمترین مؤلفههای محتوایی آثار شوانکمایر را تشکیل میدهند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که این ویژگیها میتوانند در طراحی تبلیغات، به خلق روایتهای استعاری، هویتهای بصری متمایز، انتقال مفاهیم پیچیده و ایجاد تعامل عاطفی عمیقتر با مخاطب کمک کرده و زمینهساز تولید تبلیغات خلاق و اثرگذار باشند.