1
دانشآموخته مقطع کارشناسیارشد ارتباط تصویری، دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، ایران
2
عضو هیات علمی گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران
3
استادیار گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران
10.22034/jivsa.2026.582334.1173
چکیده
عوامل متعددی نظیر شناخت کیفیتهای بصری نقش مهمی در طراحی نشانه دارند. منظور از کیفیتهای بصری در واقع مولفههای بهکاررفته در همنشینی عناصر یک نشانه است که به موجب آن، نشانه واجد ویژگیهای خاص بصری شده و مفاهیم را بهتر منتقل میکند. پژوهش حاضر با هدف استخراج کیفیتهای بصری فرم در نشانههای برگزیده دوسالانههای گرافیک ایران، در پی پاسخ به این پرسش است: در نشانههای برگزیده دوسالانههای گرافیک ایران کدام کیفیتهای بصری بیشتر مورد استفاده بوده است؟ این پژوهش که از نوع پژوهشهای کیفی و کمی است، از منظر هدف، کاربردی است. زیرا نتایج آن ضمن اینکه منجر به خلق آثاری کیفیتر در طراحی نشانههای متناسب با نیاز امروز میشود، میتواند به بهبود آموزش طراحی نشانه نیز کمک نماید. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و شیوه گردآوری منابع، کتابخانهای- الکترونیکی است. در جهت انتخاب نشانههایی که واجد کیفیتهای بصری ویژه باشند، جامعهی موردمطالعه، نشانههای برگزیده دوسالانههای گرافیک ایران از سال ۱۳۶۶ تا ۱۳۹۸ ه.ش انتخاب شدهاند. نتایج حاصل نشان میدهد که در اکثر نشانههای ارایه شده در دو دوسالانههای گرافیک ایران تا حدودی کیفیتهایی چون تعادل، تناسب، هماهنگی، انتظام و ترکیب وجود دارد. کیفیتهای ایجاز و تحریف بعد از مبانی اولیه میتواند به عنوان مهمترین کیفیتها در طراحی و در آموزش طراحی نشانه در نظر گرفته شود. کیفیتهای بصری تضاد، ریتم، تقارن، تلفیق، تنوع، تاکید و حرکت به ترتیب در ردههای بعدی بودهاند. کیفیتهای ارتجال، پرنقشی، عمق و مطابق با واقع به ترتیب کمترین استفاده را در جامعهی مورد مطالعه دارند. پس از کیفیات ردهی اول، سایر کیفیتها بسته به اصول طراحی، سلیقهی طراح، هدف نشانه و پیام موردنظر آن انتخاب و بهکار گرفته میشوند.