نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

حاضرآماده‌های مارسل دوشان در پرتو هنراندیشی مارتین هیدگر: تحلیلی پدیدارشناسانه از نسبت ابزار و اثر هنری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه پژوهش هنر و هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، ایران.
2 دکتری فلسفه هنر، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
10.22034/jivsa.2026.582025.1170
چکیده
حاضرآماده‌های مارسل دوشان از مهم‌ترین نقاط عطف در هنر مدرن به شمار می‌آیند، زیرا با انتقال اشیای روزمره و صنعتی از بافت کارکردی خود به فضای هنر، پرسشی بنیادین را درباره ماهیت اثر هنری پیش می‌کشند. در این آثار، اشیایی که پیش‌تر در شبکه‌ای از کارکردهای ابزاری قرار داشته‌اند، بدون دگرگونی صناعی محسوس همچون اثر هنری عرضه می‌شوند. این وضعیت مسئله‌ای فلسفی را پیش می‌کشد: مرز میان شیء، ابزار و اثر هنری کجاست و چگونه می‌توان تبدیل ابزار به اثر هنری را فهم کرد؟ این مسئله در پرتو تأملات مارتین هیدگر درباره شئ، ابزار و اثر هنری اهمیت بیشتری می‌یابد؛ فیلسوفی که در آثاری چون «وجود و زمان» و «سرآغاز کار هنری» به تحلیل هستی‌شناختی این مفاهیم پرداخته است. هدف این پژوهش تبیین نسبت میان حاضرآماده‌های مارسل دوشان و هنراندیشی هیدگر و روشن‌کردن امکان فهم گذار ابزار به اثر هنری در چارچوب مفاهیم هیدگری است. بر این اساس، پرسش اصلی مقاله چنین صورت‌بندی می‌شود: حاضرآماده‌های مارسل دوشان از خلال هنراندیشی هیدگر چگونه قابل فهم‌اند و تبدیل ابزار به اثر هنری در این چارچوب چه معنایی می‌یابد؟ روش پژوهش حاضر بر پدیدارشناسی هرمنوتیکی استوار است و از طریق تحلیل مفهومی متون هیدگر و خوانش تفسیری آثار دوشان انجام می‌شود. داده‌های این مطالعه از طریق مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که دوشان با تعلیق کارکرد ابزاری اشیا و خارج‌کردن آن‌ها از شبکه سودمندی، وضعیتی پدید می‌آورد که در آن شیء از مرتبه ابزار صرف فراتر رفته و در افق گشودگی اثر هنری قرار می‌گیرد. از این منظر، حاضرآماده‌ها امکانی برای فهم تازه نسبت ابزار، حقیقت و اثر هنری در پرتو هنراندیشی هیدگر فراهم می‌کنند.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 27 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 19 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 26 تیر 1405