نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

مطالعه توجه و ادراک در محتوای پیکتوگرام‌های مسیریابی بیمارستان از منظر علوم اعصاب شناختی مبتنی بر ردیاب چشمی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری هنر، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2 عضو هیات علمی گروه آموزشی ارتباط تصویری/دانشگاه هنر اصفهان/اصفهان/ ایران
10.22034/jivsa.2026.579901.1164
چکیده
بیمارستان‌ها به دلیل فشار روانی و بار شناختی بالا، از چالش‌برانگیزترین محیط‌ها برای مسیریابی هستند. پیکتوگرام‌ها ابزاری مؤثر برای هدایت بصری محسوب می‌شوند، اما تأثیر محتوای معنایی آن‌ها (ابزار، عضو، عمل) بر توجه و ادراک بصری کمتر بررسی شده است. پرسش اصلی این است که محتوای پیکتوگرام‌های مسیریابی بیمارستان چه تأثیری بر تعداد تثبیت (شاخص توجه) و زمان ماندگاری نگاه (شاخص پردازش شناختی) دارد. پیکتوگرام‌ها از میان مجموعه‌ای گسترده از علائم بیمارستانی (داخلی و بین‌المللی) بر اساس معیارهای محتوایی (عمل، ابزار، عضو) و بصری (یکنواختی، کنتراست، حذف رنگ، سادگی بصری) انتخاب شدند. پیکتوگرام‌های هشداردهنده ایمنی، عمومی، ویژه پرسنل، وابسته به فرهنگ خاص، و مرتبط با بیماران خاص از چرخه آزمایش حذف شدند تا متغیرهای مداخله‌گر فرهنگی و زمینه‌ای کاهش یابد.۵۳ بزرگسال سالم (۱۸-۳۵ سال) در مطالعه شرکت کردند. 15 نمونه استاندارد بیمارستانی در سه گروه محتوایی (ابزار ، عضو، عمل) و پنج مکان بالینی (نورولوژی، اورژانس، تزریقات، رادیولوژی، سی‌تی اسکن) از میان هزاران پیکتوگرام انتخاب و ارائه شد. حرکات چشم با دستگاه SMI-250 با نرخ ۲۵۰ هرتز ثبت گردید. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند.
یافته‌ها نشان داد که اثر اصلی مکان بر تعداد تثبیت معنادار بود (۰٫۰۰۱p>، ۰٫۳۶۱η²= ) اثر تعامل مکان×محتوا در سطح مرزی معناداری قرار داشت (۰٫۰۵۰p=، ۰٫۱۰۶η²=). به علاوه، در نورولوژی، پیکتوگرام‌های ابزار تعداد تثبیت بیشتری نسبت به عضو داشتند (۰٫۰۴۲p=). همچنین، در تزریقات، پیکتوگرام‌های عضو نسبت به عمل تعداد تثبیت بیشتری جلب کردند (۰٫۰۴۸p=)، اثر اصلی محتوا بر زمان ماندگاری نگاه معنادار بود (۰٫۰۳۳p=، ۰٫۱۸۱η²= ) و پیکتوگرام‌های کنش‌محور در نورولوژی و اورژانس طولانی‌ترین زمان ماندگاری را داشتند (۰٫۰۴۲p>).
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 08 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 29 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 26 تیر 1405