نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

تحلیل تجربه‌ی زمانی در چیدمان‌های دیجیتال «من در تو هستم» و «اتاق باران» با رویکرد پل ریکور و ماری-لور رایان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنر، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
10.22034/jivsa.2025.562411.1139
چکیده
مسئله‌ی محوری این پژوهش آن است که چیدمان‌های دیجیتال تعاملی «من در تو هستم» اثر داگ ایتکن و «اتاق باران» از گروه رندم اینترنشنال، چگونه سازوکارهای ادراک و بازآفرینی زمان را در بستری غیرخطی و چندحسی فعال می‌کنند و این تجربه‌ی زمانی در پرتو رویکردهای نظری پل ریکور و ماری‌لور رایان چه دلالت‌هایی می‌یابد؟ این پژوهش باهدف بررسی و تحلیل تجربه‌ی زمانی در این دو چیدمان برجسته به دنبال پاسخ به سه سؤال اصلی است: (۱) چگونگی بازنمایی زمان در این چیدمان‌ها، (۲) نقش مخاطب در شکل‌دهی تجربه‌ی زمانی، و (۳) ارتباط تجربه‌ی زمانی با نظریه‌های روایی معاصر.برای تحلیل این تجربیات زمانی، از نظریه‌های فلسفی پل ریکور و نظریه‌های روایت ماری-لور رایان استفاده‌شده است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل کیفی عناصر بصری، صوتی و تعاملی این آثار است. نتایج نشان داد که در هر دو چیدمان، تجربه‌ی زمانی نه از مسیرهای خطی و زبان‌محور سنتی، بلکه از طریق ساختارهای غیرخطی، مبتنی بر مشارکت و ادراک چندحسی مخاطب شکل می‌گیرد. در چارچوب نظری ریکور، مرحله نخست میمسیس1 (پیش‌تفسیر) در مواجهه اولیه مخاطب با فضای اثر محقق می‌شود؛ مرحله دوم (تولید روایت) در ترکیب چندرسانه‌ای و تولید روایت غیرخطی نمود می‌یابد؛ و در مرحله سوم (بازتفسیر)، مخاطب با بازخوانی و بازتعریف تجربه زمانی، به معناآفرینی فعال دست می‌زند. از سوی دیگر، نظریه رایان با تأکید بر روایت‌مندی چندلایه، غیرخطی و تعاملی، در تبیین چگونگی مشارکت بدن‌مند مخاطب در ساخت زمان، نقشی کلیدی ایفا می‌کند. در «من در تو هستم»، تجربه زمان بیشتر بر حافظه و تصویر استوار است، در حالی که در «اتاق باران»، زمان به‌واسطه کنش فیزیکی و توقف در لحظه بازآفرینی می‌شود.در نهایت، این تحلیل نشان داد که چیدمان‌های دیجیتال با گسستن از الگوهای روایی خطی و تکیه بر مشارکت بدن‌مند مخاطب، شیوه‌ای نوین از ساخت و ادراک زمان را پیش می‌نهند.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 05 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 23 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 30 آذر 1404