کارشناسیارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران.
10.22034/jivsa.2025.531021.1122
چکیده
نمایشنامه «باغوحش شیشهای»، اثر تنسی ویلیامز، روایتگر زندگی خانوادهای آمریکایی در برهه بحرانهای پس از جنگ جهانی اول است؛ در حالی که غیبت پدر خانواده و سرخوردگیهای گذشته، دشواری شرایط را برای آماندا و فرزندانش، تام و لورا، مضاعف کرده است. در این شرایط، عامل پیونددهنده شخصیتها، بیش از همه «تخیل» جهت تعامل با واقعیت دشوار است. از طرفی رمزگشایی اثر تئاتری به دلیل استواری آن بر طیف وسیعی از نشانههای متنوع، نیازمند روشی است که نشانهمحور بودن و نیز تنوع نشانهها را در نظر گیرد. بنابراین پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی تلفیقی از نظریه نشانهشناسی فردینان دوسوسور و چارلز ساندرز پیرس و نیز تقسیم نشانهها از منظر شکل ظهور در صحنه به تجسمی/غیرتجسمی/واسطهای، به شیوه توصیفی-تحلیلی انجام و دادههای آن نیز به شیوه کتابخانهای گردآوری شده است. اهداف پژوهش بدین شرح است: ۱) بررسی تعامل شخصیتها با تخیل و واقعیت؛ ۲) مقایسه اقسام نشانهها از منظر شیوه ظهور در صحنه، در تبیین این نحوه تعامل؛ ۳) بررسی ظرفیت رویکرد تلفیقی مذکور در تبیین رابطه تخیل و واقعیت. پرسشها نیز عبارت است از: ۱) تحلیل نشانهها، چگونه ویژگیهای روانی شخصیتهای نمایشنامه و از این طریق، نحوه تعامل آنها با تخیل و واقعیت را بازنمایی میکند؟ ۲) چه تمایزی میان نشانههای تجسمی، غیرتجسمی و واسطهای در این بازنمایی وجود دارد؟ ۳) تلفیق نظریههای نشانهشناسی سوسور و پیرس، چه افزودهای در تبیین رابطه تخیل و واقعیت ایجاد میکند؟ نتایج پژوهش نشان میدهد که تخیل و واقعیت نزد شخصیتها صرفاً در «تضاد» نیست؛ بلکه «بازسازی واقعیت از طریق تخیل» و «تلفیق تخیل و واقعیت»، اشکال دیگری از رابطه این دو ساحت در نمایشنامه است. از طرفی غلبه نشانههای تجسمی، نقش محوری آنها را در بازنمایی رابطه تخیل و واقعیت نشان میدهد. در نهایت رویکرد تلفیقی اخذ شده، امکان تأویلپذیری نشانهها را بهصورت یک کل واحد در نمایشنامه نمادین باغوحش شیشهای ایجاد میکند.
رحیمزاده حناچی,رفعت . (1404). تحلیل رابطه تخیل و واقعیت در نمایشنامه «باغوحش شیشهای» از رهگذر نشانهشناسی عناصر بصری و غیربصری: رویکرد سوسور و پیرس. نشریه مطالعات بینرشتهای هنرهای تجسمی, 4(7), 67-88. doi: 10.22034/jivsa.2025.531021.1122
MLA
رحیمزاده حناچی,رفعت . "تحلیل رابطه تخیل و واقعیت در نمایشنامه «باغوحش شیشهای» از رهگذر نشانهشناسی عناصر بصری و غیربصری: رویکرد سوسور و پیرس", نشریه مطالعات بینرشتهای هنرهای تجسمی, 4, 7, 1404, 67-88. doi: 10.22034/jivsa.2025.531021.1122
HARVARD
رحیمزاده حناچی رفعت. (1404). 'تحلیل رابطه تخیل و واقعیت در نمایشنامه «باغوحش شیشهای» از رهگذر نشانهشناسی عناصر بصری و غیربصری: رویکرد سوسور و پیرس', نشریه مطالعات بینرشتهای هنرهای تجسمی, 4(7), pp. 67-88. doi: 10.22034/jivsa.2025.531021.1122
CHICAGO
رفعت رحیمزاده حناچی, "تحلیل رابطه تخیل و واقعیت در نمایشنامه «باغوحش شیشهای» از رهگذر نشانهشناسی عناصر بصری و غیربصری: رویکرد سوسور و پیرس," نشریه مطالعات بینرشتهای هنرهای تجسمی, 4 7 (1404): 67-88, doi: 10.22034/jivsa.2025.531021.1122
VANCOUVER
رحیمزاده حناچی رفعت. تحلیل رابطه تخیل و واقعیت در نمایشنامه «باغوحش شیشهای» از رهگذر نشانهشناسی عناصر بصری و غیربصری: رویکرد سوسور و پیرس. نشریه مطالعات بینرشتهای هنرهای تجسمی. 1404;4(7):67-88. doi: 10.22034/jivsa.2025.531021.1122