دانشجوی گروه ارتباط تصویری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
10.22034/jivsa.2025.535344.1123
چکیده
با توجه به تحولات شتابان جوامع بشری در دهههای اخیر، فضاهای شهری به کانون اصلی زندگی روزمره شهروندان تبدیل شدهاند. شهرنشینان بخش قابل توجهی از زمان خود را در این فضاها سپری میکنند و همین امر موجب شده است عناصر بصری و گرافیک محیطی بیش از گذشته بر تجربه زیستی و ذهنیت افراد اثرگذار باشند. گرافیک محیطی علاوه بر کارکرد زیباییشناختی، نقشی اساسی در اطلاعرسانی و آموزش عمومی دارد و میتواند بهطور مستقیم بر رفتار شهروندان اثر بگذارد. یکی از عرصههایی که این قابلیت برجسته میشود، مدیریت پسماند شهری است. افزایش نیازهای انسانی و گسترش مصرف کالاها و بستهبندیهای متنوع، حجم زیادی از پسماند ایجاد میکند که مدیریت آن از منظر زیستمحیطی و اجتماعی اهمیت فراوانی دارد. این پژوهش در پی آن است که به پرسش «چرا و چگونه گرافیک محیطی در اطلاعرسانی مدیریت پسماند نقشآفرین است؟» پاسخ دهد. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی بوده و دادهها از طریق منابع کتابخانهای و بررسی نمونههای موفق در این حوزه گردآوری شده است. برای تحلیل دادهها، از مدل راهبردی SWOT با هدف شناسایی قوتها، ضعفها، فرصتها و تهدیدها بهره گرفته شده و شهر رشت بهعنوان مطالعه موردی انتخاب گردیده است. یافتهها بیانگر آن است که گرافیک محیطی، با اتکا به زبان بصری و استفاده از ابزارهای نوین دیجیتال در فضاهای عمومی، میتواند آگاهی شهروندان را نسبت به اهمیت مدیریت پسماند افزایش دهد. همچنین این ابزار بصری قادر است نگرش و رفتار شهروندان را در جهت مشارکت فعال تغییر دهد. در نهایت میتوان گفت گرافیک محیطی نه تنها به ارتقای کیفیت محیط شهری کمک میکند، بلکه بهعنوان ابزاری مؤثر در خدمت توسعه پایدار، ارتقای مسئولیت اجتماعی و بهبود حس تعلق شهروندان به مکان نیز عمل مینماید.