دوره سلجوقیان یکی از دوره‌های مهم هنر اسلامی در معماری ایران است که با سبک خاص و ابنیه ارزشمندش شناخته می‌شود. مسجد دوم بایزید و مناره بسطام که با آرایه‌های آجرکاری و مقرنس‌کاری زینت یافته‌اند بخشی از آثار شکوهمند معماری عصر سلجوقیان درشهر تاریخی بسطام هستند. با توجه به اینکه تاکنون، در تحقیقات انجام شده توجه کمی به این آثار تاریخی از نظر فنی و بصری شده، مطالعه این آثار تاریخی اهمیت می‌یابد. این پژوهش حول محور دو سوال اساسی تنظیم شده است: 1- ویژگی‌های فنی و بصری آرایه‌های موجود در مسجد دوم بایزید و مناره بسطام واقع در شهر بسطام در دوره سلجوقیان به چه صورت است؟ 2- شاخص‌ترین وجه تزیینی آرایه‌های معماری این بناها چیست؟ پژوهش حاضر بر آن است تا به مطالعه ویژگی‌های فنی و ساختار عناصر بصری به کار رفته در آرایه‌های مسجد دوم بایزید و مناره شهر بسطام در عصر سلجوقیان بپردازد و برجسته‌ترین وجه تزیینی آرایه‌های معماری این دو بنا را مشخص کند. این پژوهش از روش تاریخی- تحلیلی بهره گرفته و اطلاعات آن به شیوه کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شده‌است. یافته‌ها نشان می‌دهند که آجرکاری به‌عنوان شاخص‌ترین و برجسته‌ترین آرایه معماری در مسجد دوم بایزید و مناره بسطام به کار رفته است، به گونه‌ای که انواع متنوع آجرهای تزئینی شامل مهری، تراش و پیش‌بر با دقت و مهارت در ساختار معماری تلفیق شده‌اند. علاوه بر این، نقوش هندسی غالب همچون شمسه و چلیپا، همراه با طرح‌های گیاهی، بیانگر نظام‌مندی و هماهنگی هنری قابل توجه در زبان بصری این آثار دوره سلجوقی است.