1
دانشجوی کارشناسی ارشد ارتباط تصویری، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2
دانشیار گروه ارتباط تصویری، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر تهران، ایران
10.22034/jivsa.2023.400880.1055
چکیده
ساختشکنی ابتدا از ادبیات سرچشمه گرفت و سپس به قلمرو هنر راه یافت و در نهایت، طراحیگرافیک را نیز تحت تأثیر خود قرار داد. پژوهش حاضر با هدف تبیین ویژگیهای سبک ساختشکن در طراحی پوسترهای دههی 90 میلادیِ انستیتو هنرهای کالیفرنیا (کلآرتس) به عنوان یکی از پیشگامان طراحی گرافیک ساختشکن شکل گرفتهاست. این پژوهش از منظر هدف، کاربردی بوده و از منظر داده، کیفی به حساب میآید. برای انجام این پژوهش، ابتدا منابع مکتوب چاپی و الکترونیک مرتبط با تفکر ساختشکن و طراحیگرافیک ساختشکن مرور گردیده و بهواسطهی آن چکلیست محققساختهای برای تحلیل آثار بهدست آمدهاست. سپس، تعداد 311 نمونهپوستر از آثار پوستر طراحیشده در کلآرتس از سال 1900 تا انتهای سال 1999 با استفاده از این چکلیست مورد بررسی قرار گرفته تا فراوانی هر یک از هر هشت ویژگی ساختشکن در نمونهپوسترها مشخص شود. در نهایت، دو اثر که دارای بیشترین ویژگیهای شناساییشده بودهاند، با استفاده از روشها کیفی مورد تحلیل قرار گرفتهاند. نتایج بهدست آمده از پژوهش نشان میدهد که سه ویژگی اصلی ساختشکن که در بیشتر آثار دانشگاه کلآرتس دیده میشود، شامل عناصر نوشتاری درهمریخته، عناصر غیرنوشتاری درهمریخته در ترکیببندی و تغییر فرم تایپفیسها هستند. پس از این سه ویژگی، برخورد حروف تایپفیسها از ویژگیهای ساختشکنانه بارز دیگر در پوسترهای این دانشگاه به شمار میرود. بارزترین ویژگی ساختشکن در آثار، عناصر نوشتاری درهمریخته است این موضوع بیانگر ارتباط معنادار ساختشکنی و تایپوگرافی است. ویژگیهای جزئیتر مانند تغییر در خط کرسی نوشتار ریز، ایجاد موج در خطوط و تار شدن حروف نیز در تعدادی از آثار مشاهده میشوند.