1
دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2
دانشجوی کارشناسی ارشد تصویرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه نیشابور، ایران
10.22034/jivsa.2023.383165.1041
چکیده
هنر ساسانی، هنری است اصیل و پیشرو که مجموعه منسجمی از تصاویر در مقیاسهای مختلف را از تصویرسازی در سنگبرجستهها تا تصویرسازی ظروف فلزی کوچک و بزرگ در فرمهای مختلف را در بر میگیرد. در ظروف فلزی این دوره تصویرسازیهای متنوعی مشتمل بر مضامین و روایات مختلف جلوهگری میکند. مطالعات بسیاری بر این ظروف انجام شده اما زمینه روایی تصویرسازی در آنها تاکنون مورد مطالعه قرار نگرفته است. حال آنکه روایات تصویرسازی شده برروی ظروف فلزی این دوران از نظر ادبی، تاریخی و مذهبی حائز اهمیت بسیارند و مستنداتی مهم و کاربردی در تشریح اوضاع فرهنگی، دینی و تاریخی آن دوره فراروی مینهند. بنابراین با نگاهی نو، این سوالات مطرح میشود که تصویرسازیها در ظروف فلزی ساسانی حاوی چه روایات و مضامینی است؟ و این روایات چه رابطهای با متون ادبی، تاریخی و دینی دوره ساسانی دارد؟ همچنین بررسی روایات و مضامین حک شده بر ظروف فلزی ساسانی و کشف روایات نهفته در آن، انگیزهبخش این پژوهش است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانهای است. با جایدادن تصویرسازیهای ظروف فلزیساسانی در سه دسته روایات و مضامین ادبی، روایات و مضامین تاریخی، و روایات و مضامین دینی و تحلیل یافتههای حاصل از آن، میتوان گفت که روایات و مضامین ادبی در متونی چون داستان بهرام وآزاده، درخت آسوریگ، یادگار زریران و پنچه تنتره، همچنین روایات تاریخی رشادت و جنگاوری شاهان ساسانی هم در کتبی چون کارنامه اردشیر بابکان و سرانجام روایات و مضامین دینی در کتاب اوستا و بندهشن در تصویرسازی ظروف فلزی ساسانی مورد توجه قرار گرفته است.