خلقِ بصری روایتهای شیعی در راستای فهم همگانی آن، ازجمله موضوعاتی است که در دوره قاجار، بهواسطه خواست جمعی، بهطور فزاینده رواج یافت. بیشک یکی از عمده دلایل این جریان، ورود صنعت چاپ سنگی و امکان قرارگیری تصویرسازی در بخشهایی از متن بود. بر اساس آثار برجایمانده، روایتهای عاشورایی یکی از محبوبترین گونههای محتوایی تصویرسازی در کتابهای چاپ سنگی محسوب میشود که در این بین میرزا علیقلی خویی (دوره فعالیت: 1263-1272ق) بهعنوان اولین هنرمند شناختهشده در این زمینه، غالباً تصویرسازی نخستین آثار مصورِ این حوزه را عهدهدار بود. هدف از پژوهش حاضر با تکیهبر روش توصیفی-تحلیلی پاسخ به این پرسش است که در میان روایتهای بصری عاشورایی اسرارالشهاده اثر بروجردی که برای نخستین بار در 1268ق منتشر گردید، حکایت دیر و راهب تا چه میزان متأثر از ریشههای محتوایی خلق (پیشامتنِ پایه: روایتهای تاریخی و حدیثی، پیشامتنِ میانه: روضهالشهدا، پیشامتنِ همعصر: اسرارالشهاده) بوده و در این بین خویی چگونه به بازتاب آن پرداخته است؟ یافتهها حاکی از آن است که بروجردی در مجلس هفتم از اسرارالشهاده با عنوان «در حکایت دیر و راهب» در چهار بخش (1. رسیدن شمر ملعون به دیر و تفحص نمودن دیرانی از آن گروه پرجفا از احوالِ سرها، 2. بیرون آمدن راهب از منزل خود و دیدن انبیاء را به دیدن سر، 3. آمدن جناب امیرالمؤمنین(ع) و گفتگو کردن سرِ مبارک سیدالشهدا(ع) با مادرِ خویش، 4.گفتگو نمودن پیر راهب با سرِ مبارکِ حضرتِ ...
