نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

مطالعه آثار نقاشان معاصر ازغزلیات شمس بر اساس نظریه ترامتنیت ژنت (مطالعه موردی آثار 3 نقاش از کتاب شمس فرهنگستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر ادیان و تمدن ها، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دکتری تاریخ تحلیلی و تطبیقی هنر اسلامی، گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
چکیده
ادبیات فارسی با مضامین حماسی، عرفانی، عاشقانه و مذهبی، همواره الهام بخش نگارگران ایرانی و منبع آثار بسیاری از تصویرگران و نقاشان بوده است.در این میان اشعار مولانا به عنوان سرآمد عارفان ایران زمین، هرچند که جایگاه ویژه‌ای در ادبیات کلاسیک داشته اما تا بحال مصوری سازی نشده است.از این جهت فرهنگستان هنر در ابتدای دهه‌ی گذشته، برای نخستین بار دست به تدوین این اثر ارزشمند زد و مواجهه‌ی هنرمندِ نقاش با اشعار مولانا را به نمایش گذاشت تا غزلیات این شاعر برجسته به گونه‌ای تازه و از دریچه‌ی دیگری بررسی گردد.هدف از مطالعه‌ی حاضر که با تکیه بر نظریه‌ی ترامتنیت ژرار ژنت، روابط یک متن با متون پیش از خود را در قالب بیش متنیت، بینامتنیت، سرمتنیت، پیرامتنیت و فرامتنیت مورد بررسی قرار می‌دهد، تبیین رابطه ترامتنی بین غزلیات شمس و آثار نقاشان کتاب شمس فرهنگستان است. از این ‌رو پرسش اصلی عبارت است از: بازتابِ متونِ کلامی در آثار تصویریِ کتاب شمس فرهنگستان بر اساس نظریه ترامتنیت ژنت چگونه است؟نتایج پژوهش نشان می‌دهد که متن تصویری از درون متن کلامی بیرون آمده است و متن نخست گاهی به صورت صریح در متن دوم قابل رویت است و گاهی نیز به صورت استعاری و ضمنی،و یا به شکل تراگونی و جانشینی و بیش‌متنی قابل شناسایی است. در مواردی نیز هنرمندِ نقاش با برقراری رابطه‌ای طولی به دسته و گونه‌ی خود، سرمتنیت را نیز برقرار ساخته است. پژوهشِ حاضر به شیوه توصیفی-تحلیلی انجام یافته و داده‌های آن با جستجو در منابع کتابخانه‌ای، مشاهده آثار و مصاحبه جمع آوری شده است.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 08 آذر 1401
  • تاریخ بازنگری 23 آذر 1401
  • تاریخ پذیرش 24 اسفند 1401