نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نقاط تاکید سیاه‌مشق‌های نستعلیق؛ بر اساس ردیابی حرکات و رفتار چشم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2 مربی دانشکده چند رسانه ای، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
3 استادیار دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
چکیده
سیاه‌مشق یکی از جلوه‌های ناب هنری در خط نستعلیق می‌باشد. چگونگی ترکیب در آن یکی از مهم-ترین کنکاش‌های خوش‌نویسان بوده و به همین دلیل شناخت چارچوب صفحه دارای اهمیت می‌گردد. نقطه‌های حساس و محل‌هایی که مخاطب بیشترین نگاه را به آن ناحیه‌ها دارد کدام قسمت‌ها می‌باشد؟ هم‌چنین چه عواملی موجب جلب توجه بیشتر بینندگان خواهد کرد؟ این دو پرسش اصلیِ مقالهِ پیش‌رو است. این پژوهش به شیوه تجربی و بر اساس نتایج آزمایشی بوده که با استفاده از ابزار ردیاب چشم صورت پذیرفته و به وسیله‌ی نرم افزار متنِ‌باز (OGAMA، نرم‌افزار سنجش حرکت چشم) داده های آن مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته است. نتایج این آزمایش، بر روی مخاطبین هدف، نشان می‌دهد، در یک صفحه عمودی سیاه‌مشق، قسمت بالای تابلو همچنین سمت راست آن بیشترین نقطه توجه را به خود اختصاص داده است. تغییر زاویه رانش قلم و دانگ قلم از عوامل جلب توجه دیگر می‌باشد. آشناپنداری با عبارت‌های آشنا نیز نگاه ببینده را به خود کشانده است. گرچه این جلب توجه‌ها توانسته مخاطبین را به نقطه‌ای از اثر بیشتر جلب نماید، اما این به معنای متوقف شدن در یک نقطه نبوده، بلکه گردش چشم در سراسر تابلو حتی نقش‌مایه‌ها نیز وجود داشته است.
کلیدواژه‌ها

دوره 1، شماره 1
شهریور 1401
صفحه 197-211

  • تاریخ دریافت 06 تیر 1401
  • تاریخ بازنگری 05 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 17 شهریور 1401