نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای هنرهای تجسمی

خوانش آیکونولوژیک مضامین عاشقانه بر نقوش سفالینه‌های قرون 4 الی 7 ه.ق، از دیدگاه اروین پانوفسکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائمشهر، ایران
2 کارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشگاه ازاد اسلامی واحد قائمشهر، ایران
چکیده
یکی از مضامین تصویری هنر ایران از دوران کهن، "عشق" است. عشق در هنر ایران و در نقوش سفالینه‌های دوره مورد مطالعه این پژوهش- قرون 4 الی 7 ه.ق- جایگاه مهمی دارد. تصاویر مرتبط با مضمون عشق بر روی سفال‌ها عموما برگرفته از داستانهای ادبی و تاریخی و در قالب داستانهای ملی ایرانیان هستند. به لحاظ اهمیت نقوش این سفالینه ها، در این پژوهش تعداد 4 سفالینه انتخاب و با استفاده از رویکرد آیکونولوژی مورد مطالعه قرارگرفته‌است. این رویکرد، امکانی فراهم می‌سازد که با شناسایی اهداف پنهان در پس نقشمایه ‌ها، به کشف لایه‌های معنایی در تصاویر دست یافت. این تحقیق، بر اساس هدف بنیادی و از منظر روش، توصیفی- تحلیلی است و از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و سایت موزه‌های معتبر، داده‌های کافی جهت پژوهش جمع‌آوری شده است. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل تصاویر مرتبط با مضمون عشق برسفالینه های قرون 4-7 ه.ق است که از طریق شناسائی جنبه‌های بصری تصویر و ارزش‌های نمادین آن، تاثیر پیشینیان بر محتوای آثار آشکار می‌گردد. سوال اصلی پژوهش این است که: چه لایه‌های معنایی و مضمونی در تصویر مضمون عشق بر سفالینه‌های قرون 4-7 ه.ق وجود دارد؟ نتایجی که در پایان پژوهش به دست آمده حاکی از آن است که آنچه هنرمند در قالب نقش و رنگ بیان کرده‌، خود می‌تواند حامل معانی ضمنی باشد و در مواردی سازگار با مضمون عشق است. ارزش‌های نمادین در این سفالینه‌ها با توجه به ریشه‌های ادبی و آشکارشدن روابط بینامتنی انجام شده‌ و در مواردی نیز با تکیه بر روایات شفاهی ساختار داستان دچار تغییر شده‌است.
کلیدواژه‌ها

دوره 1، شماره 1
شهریور 1401
صفحه 41-60

  • تاریخ دریافت 21 دی 1400
  • تاریخ بازنگری 02 خرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 04 خرداد 1401